De Hongaarse Esther Horvath heeft bepaald geen saaie kantoorbaan. Als fotograaf van de Noord- en Zuidpool riskeert ze dodelijke vriestemperaturen, verraderlijke wakken en hongerige ijsberen. En dat alles voor dat ene perfecte plaatje. Gentlemen’s Watch sprak haar over de pracht van de polen én de kwetsbaarheid ervan. “Als de kappen wegsmelten, zal Nederland als eerste verdwijnen.”

Tekst: Eric le Duc Fotografie: National Geographic, Esther Horvath

“Als je naar de polen gaat, word je geraakt door een magie die je voorgoed verandert.”

Ontdekkingsreiziger Sir Ernest Shackleton (1874-1922)

Als klein meisje droomt Esther Horvath al van een leven vol avontuur. Vanuit haar kamertje in het Hongaarse Sopron – zes kilometer van de grens met Oostenrijk – heeft ze uitzicht op de majestueuze Alpen. Oh, wat zou zij ze graag beklimmen, die bergtoppen van 2000 meter hoog en wit van de  sneeuw. Maar… het jaar is 1985, de Koude Oorlog woedt nog volop en door het IJzeren Gordijn zit de grensovergang tussen communistisch Hongarije en het vrije Oostenrijk potdicht. “Wat is er achter de Alpen?” vraagt Esther aan haar moeder die antwoordt dat daar enkel nog meer bergen zijn.

De jonge Esther gelooft er niets van, er móet meer zijn. Verre landen, onmetelijke oceanen… De vurige drang tot ontdekkingsreizen wordt verder aangewakkerd door een wetenschappelijk programma dat Esther op televisie ziet. Gefascineerd kijkt ze toe hoe een groep Japanse wetenschappers op Antarctica door een sneeuwstorm ploegt. “Ik wil ook op ski’s staan en de sneeuw in mijn gezicht voelen!” roept ze. Een heilig vuur ontvlamt en ter plekke besluit Esther: ooit zal ik die bergen over trekken en ook gaan reizen, ontdekken, op avontuur gaan!

En zie, na haar studie aan het International Center of Photography in New York is Esther Horvath inmiddels een beroemd fotograaf, poolonderzoeker en National Geographic Explorer, bekroond voor haar documentatie van de Noord- en Zuidpool. “Door de combinatie van reizen en fotografie leef ik nu mijn droom,” vertelt Horvath (47) in het Amsterdamse Hotel Jakarta aan Gentlemen’s Watch. “Ik weet nog dat ik in 2015 voor natuurtijdschrift Audubon Magazine mee mocht met de Healy, een ijsbreker van de Amerikaanse kustwacht die op expeditie ging naar de Noordelijke IJszee. Op woensdag kreeg ik een mail of ik de maandag erop in Alaska kon zijn. Allemachtig, ik wist niet eens wat ik moest meenemen! Maar het was nu of nooit, want ik voorvoelde: deze opdracht gaat mijn leven veranderen.”

En zo geschiedt. De expeditie maakt een verpletterende indruk op Horvath. En dat doen alle reizen die ze maakt nog steeds. “Als ik op de polen ben, voel ik enorm dat ik leef!” vervolgt ze. “Het landschap, de kou, de stilte… Elke expeditie is zowel mentaal als fysiek een therapie voor mij. Een spirituele reis die je volledig in het hier en nu plaatst, waardoor je een ontzettende verbondenheid met de natuur ervaart. Echt al je zintuigen gaan open en dat is nodig ook. Want de polen zijn gevaarlijk. Als je te snel beweegt en gaat zweten, kun je bij -40 graden al doodvriezen. Eén misstap kan een val in de ijszee betekenen. En dan heb ik het nog niet eens over de ijsberen die overal kunnen opduiken…”

Daar willen we meer van weten. “Als fotograaf en explorer werk ik ook voor het Alfred Wegener Instituut, een Duitse organisatie die zich inzet voor poolonderzoek en mariene wetenschap. Daar krijgen we elk jaar een Polarbear Safety Training die ons leert wat te doen bij een confrontatie met een ijsbeer. Zo gaan we altijd bewapend op pad. We mogen ons schip of kampement nooit verlaten zonder geweer en seinpistool. Daarbij fungeert altijd één lid van een onderzoeksteam als ijsbeerwacht. Als je metingen verricht, kun je niet ook tegelijk de omgeving in de gaten houden. Je moet complete focus hebben en daarom staan we om de beurt op de uitkijk. Ik ben wel eens in netelige situaties terechtgekomen, ja. Maar gelukkig is het nog nooit écht levensgevaarlijk geweest.”

Ondanks de gevaren herontdekt Esther Horvath elke expeditie weer waar ze als meisje van droomde: haar leven en de fotografie in dienst stellen van de polen. Hoogtepunt van haar toch al imposante carrière is haar documentatie van de vondst van de Endurance, het legendarische schip van ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton dat in 1915 zonk (zie kader). “Uniek was ook de MOSAiC-expeditie, de grootste wetenschappelijke missie ooit naar het Noordpoolgebied die ik mocht vastleggen. Daar stond ik, op een enorme plaat drijvend zee-ijs waar het de eerste maanden van de missie pikkedonker was. Die duisternis was overweldigend mooi, alsof ik op een andere planeet stond. Het enige licht waarmee ik kon werken, waren de lampen van ons schip. Het spel van lichtval en schaduwen inspireerde mij enorm. Net als de grote Nederlandse schilder Rembrandt van Rijn dat altijd heeft gedaan.”

Toch is het werk van Esther Horvath niet alleen een opwindend avontuur, het is ook een missie die van levensbelang is. “De MOSAiC-expeditie onderzocht het smelten, aangroeien en bewegen van het zee-ijs. Op geen plek in de wereld verandert het klimaat sneller dan de poolgebieden. Als de aarde verder opwarmt, zitten we volgens wetenschappers in 2035 zonder arctisch zee-ijs. Dan zal ons hele ecosysteem in elkaar storten, want die zeeën zijn als airco’s voor onze planeet. Ze controleren de temperatuur en als we die controle verliezen, is het de vraag of de mensheid zal overleven. Kijk, de natuur zal zich altijd herstellen en opnieuw aangroeien. Maar de mens? Als de aarde extreem opwarmt en de zeeën extreem stijgen, zullen Nederland en Amsterdam als eerste verdwijnen.”

Het relaas van Horvath imponeert en ook Esther zelf wordt emotioneel. “Mijn verhaal is alarmerend, beangstigend en treurigstemmend. Als ik erover vertel, word ik vaak verdrietig. Ik geef veel lezingen en dan ben ik altijd bang dat ik op het podium door emoties overmand word. En dat de tranen dan over mijn wangen stromen. Maar mijn boodschap motiveert mij ook. Mijn relatie tot de natuur is als die van een moeder tot haar kind: ik voel een immens diepe connectie. En dus wil ik nóg harder werken, omdat ik de verantwoordelijkheid voel tot communiceren, waarschuwen en bewustzijn creëren. Dat doe ik met mijn poolexpedities en fotoreportages, in de hoop dat er iets zal veranderen en dat we onze planeet kunnen beschermen.”

En tenslotte nog even dit. Tijdens het interview is Esther Horvath natuurlijk ook gevraagd naar haar visie op alle geopolitieke bedreigingen die er rond de arctische gebieden op de loer liggen. Vanuit economisch en militair-strategisch oogpunt houden wereldmachten als Amerika, Rusland en China de polen al langer nauwlettend in de gaten. Natuurlijk heeft de fotograaf daar haar gedachten over. “Maar vanwege mijn werk, integriteit en geloofwaardigheid laat ik mij liever niet uit over geopolitieke kwesties en wens ik neutraal te blijven”, aldus Horvath. Een strategische keuze dus, om haar werk te kunnen blíjven doen. De wereld van vandaag vraagt er helaas om…

Endurance: zoektocht naar de geschiedenis

Esther Horvath refereerde er al aan. Voorlopig hoogtepunt in haar loopbaan was de documentatie van de vondst van de Endurance. Op 5 december 1914 vertrok dit 28-koppige schip van de wereldberoemde ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton voor een expeditie naar Antarctica. Maar al in januari 1915 liep de barkentijn vast in het ijs, waarna het op 21 november zonk naar de bodem van de Weddellzee. In een legendarische prestatie van leiderschap en doorzettingsvermogen hield de Shackleton zijn bemanning meer dan een jaar in leven nadat hun schip verloren ging in het ijs.

Horvath was de officiële fotograaf van de expeditie die in 2022 met het schip Agulhas II uitvoer om het legendarische scheepswrak te vinden. Ze legde niet alleen de zoektocht vast, maar fotografeerde ook de mensen achter de missie. “Zo heb ik Sym geportretteerd, de spirituele kok die elke avond een vuurritueel in haar kajuit hield. En Dean, een zeecadet die ook de kapper en tatoeëerder van het team was. Iedereen aan boord was even belangrijk, een prachtig voorbeeld van hoe een samenleving eruit zou moeten zien.”

Na zes weken vruchteloos speuren namen de spanningen en frustraties aan boord van de Agulhas II zichtbaar toe. Tot op 5 maart 2022 de Endurance eindelijk werd gevonden. Horvath was één van de eersten die het opmerkelijk goed bewaarde wrak mocht zien. “Een magisch moment, alsof de geschiedenis naar je glimlacht. Ik heb tranen gehuild van geluk én dankbaarheid dat ik dit heb mogen meemaken.” De National Geographic-documentaire Endurance is te zien op Disney+.

Het horloge van Esther Horvath

Voor Esther Horvath is een goed horloge een essentieel onderdeel van haar uitrusting. Daarom draagt ze een Garmin Fenix 7S. “Dit klokje is voor mij een fijne reisgenoot. Het kan zich opladen met zonne-energie: erg belangrijk, omdat ik vaak op plekken werk waar geen elektriciteit is. Ook heeft het een betrouwbare GPS-functie, zodat ik bij sneeuwstormen of duisternis altijd mijn weg naar het schip of kampement kan terugvinden. Verder draag ik een geel horlogebandje, geheel in de huisstijl van mijn Nikon-camera’s en tv-zender National Geographic. Voor mij staat die kleur symbool voor ontdekken en verhalen vertellen.”

Noot van de redactie: Inmiddels heeft Garmin een opvolger gelanceerd, de Fenix 8 Pro (te zien op bijgaande afbeelding). Deze multisport GPS-smartwatch is speciaal ontworpen voor atleten en avonturiers die het onpraktisch vinden om een telefoon mee te nemen. Het is daarmee een doorbraak in de wereld van de smartwatch. Je kunt je telefoon achterlaten tijdens een activiteit en de inReach technologie van het horloge gebruiken voor spraakoproepen en het delen van je locatie via LiveTrack wanneer je een LTE-netwerkverbinding hebt. Of verstuur en ontvang berichten en interactieve SOS-functies via een LTE-verbinding of een externe satellietverbinding. Lees meer over deze en de vele andere gebruiksmogelijkheden op www.garmin.com