De kracht en (on)macht van natuurfotografie

Liefhebbers van natuur en fotografie kunnen hun hart ophalen in Groningen. Hier zie je de beste natuurfoto’s van het afgelopen jaar…

Text: Annika Hoogeveen

In samenwerking met het Natural History Museum in Londen toont de 61e editie van deze  internationale foto-expositie met de beste natuurfoto’s ter wereld – een selectie gemaakt uit zo’n zestigduizend inzendingen.

Visueel aantrekkelijk, een kleurrijke vertoning. Dat is mijn eerste gedachte bij het binnenstappen van de nieuwe expositie Wildlife Photographer of the Year in Forum Groningen. Omringd door indrukwekkende momenten uit de wereldwijde natuur word je direct meegenomen in een tentoonstelling met ’s werelds beste natuurfoto’s, samengesteld door het Natural History Museum in Londen. De zwarte achtergrond en zorgvuldige belichting laten de beelden als het ware op je afkomen; ze springen in het oog. Stuk voor stuk verbazen ze over de wonderen der natuur, maar stemmen ze je tegelijkertijd – helaas – ook verdrietig.

Als bezoeker word je omgeven door zowel enigszins ‘bekende’ dieren en planten als door flora en fauna die je verbeelding waarschijnlijk nooit had kunnen oproepen. Het is een confronterende schoonheid: fascinerend en ontroerend tegelijk.

Verhalen

Negentien categorieën tonen foto’s die elk hun eigen verhaal vertellen. Over de pracht en diversiteit van de natuur, maar ook over haar kwetsbaarheid. Eeuwenoude verhalen die we kennen – en hebben gezien in talloze documentaires – over natuurlijke vijanden en de kringloop van het leven. Eten of gegeten worden. Daarnaast zijn er beelden waarin de invloed van ’s werelds grootste roofdier onmiskenbaar zichtbaar is: de mens, die zijn eigen leefomgeving verwoest.

De expositie toont niet alleen het wonderschone planten- en dierenrijk, maar houdt ons ook een spiegel voor. En die reflectie is allesbehalve flatterend. De associatie met Het portret van Dorian Gray dringt zich op: schoonheid aan de buitenkant, moreel verval daarachter. Onze impact op de natuur en de wereld wordt genadeloos zichtbaar. Gruwelijke waarheden, verpakt in prachtige foto’s. Momenten van bewustwording, bedoeld om van te leren – en hopelijk om er iets mee te doen.

Kunst

Stuk voor stuk zijn de foto’s kunstwerken. Sommige beelden deden mij zelfs denken aan schilderijen en beroemde kunstenaars. Terwijl ik door de expositie dwaalde, verscheen ineens Thomas Schwarzes Lenteklokjes in het ochtendlicht voor mijn geestesoog en had ik het gevoel naar een werk van Claude Monet te kijken.

Bij Russ Gudgeons Eindeloze vertakkingen moest ik denken aan de tentoonstelling over de Tsjechische art-nouveaukunstenaar Alphonse Mucha in het Drents Museum De Buitenplaats.

Een beeld zegt volgens het gezegde ‘meer dan duizend woorden’, maar bij deze tentoonstelling loont het juist om ook de begeleidende teksten aandachtig te lezen. Wat wordt hier werkelijk afgebeeld? Een bevroren moment lijkt op het eerste gezicht bijna een tedere omhelzing tussen twee aartsvijanden, maar blijkt in werkelijkheid een momentopname van een dodelijke jacht. De prooi was, zo valt te lezen, tijdens het vastleggen van de foto nog in leven.

De beelden nodigen vanzelf uit tot nauwkeurig kijken en analyseren: zowel naar de esthetische schoonheid als naar het onderliggende verhaal.

Tot slot nog een tip voor natuurfotografen: Forum organiseert zelf ook een fotowedstrijd. Meedoen kan tot en met 12 maart.

Wildlife Photographer of the Year is te zien tot en met 3 mei 2026.